Zmiany klimatu   -   Bioróżnorodność   -   Nasiennictwo  -   Ekologia
Czy wiesz, że  -  Genetyka

Raport z dotychczasowej realizacji  Planu Działań Unii Europejskiej w zakresie ochrony różnorodności biologicznej - 2008.

Sporządzony pod koniec roku 2008 raport na temat wdrażania Planu Działań Unii Europejskiej w zakresie ochrony różnorodności biologicznej (EU Biodiversity Action Plan), będący pierwszą spójną próbą oceny wykonania założeń Planu zarówno na poziomie Unii Europejskiej jak i poszczególnych państw członkowskich, ukazuje stan zaawansowania działań w 4 głównych obszarach:

·         różnorodność biologiczna w Unii Europejskiej

·         Unia Europejska a globalna różnorodność biologiczna

·         różnorodność biologiczna a zmiany klimatu

·         nauka i stan wiedzy na temat ochrony bioróżnorodności.

Plan Działań wszedł w życie w czerwcu 2006 i zakłada powstrzymanie do 2010 roku postępujących strat różnorodności biologicznej. Plan ten wytycza konkretne działania, kładąc nacisk na odpowiedzialność spoczywającą na instytucjach UE i na wszystkich krajach członkowskich. Podstawowym wnioskiem wypływającym z raportu jest to, iż szanse na osiągnięcie celu założonego w Planie Działań są bardzo niskie. O ile Unia Europejska i wszystkie państwa członkowskie nie zintensyfikują wspólnego wysiłku w ciągu najbliższych 2 lat, nie tylko nie osiągną zaplanowanego celu, ale nawet nie zbliżą się do jego realizacji.

Raport wskazuje ponadto, jakie kroki należy podjąć aby polepszyć sytuację w zakresie ochrony różnorodności biologicznej w ciągu ostatnich 2 lat obowiązywania Planu Działań. Jest to przede wszystkim koncentracja na obszarach sieci Natura 2000 oraz poprawa stanu zdrowotnego ekosystemów, ze szczególnym naciskiem na ekosystemy wodne.

Komisarz UE do spraw Środowiska, Stavros Dimas, wezwał wszystkie kraje członkowskie do zdwojenia wysiłków zmierzających do utrzymania zróżnicowania życia biologicznego i stanu zdrowotnego ekosystemów, które podtrzymują ich dobrobyt. Podkreślił przy tym, że dysponują one wiedzą i narzędziami niezbędnymi do wypełnienia zobowiązań.

Różnorodność biologiczna w Unii Europejskiej

Raport wykazuje wiele elementów pozytywnych w tym zakresie. Związane są one przede wszystkim z rozszerzeniem obszaru objętego ochroną w sieci Natura 2000, który obecnie utworzony jest z ponad 25 000 powierzchni, pokrywających łącznie 17% terytorium lądowego UE. Nie jest to jednak koniec zaplanowanych działań, zwłaszcza w zakresie ochrony obszarów morskich.

Pozytywne jest także przyjęcie Dyrektywy Morskiej, należy jednak pamiętać o odrzuceniu Dyrektywy Glebowej, które jest dużą klęską UE w zakresie działań chroniących różnorodność biologiczną.

Komisja Europejska przedstawiła także w ostatnim czasie proponowane opcje europejskiej strategii przeciwdziałania rosnącemu zagrożeniu ze strony gatunków inwazyjnych.

Unia Europejska a globalna różnorodność biologiczna

Tempo i poziom zmniejszania różnorodności biologicznej poza Unią Europejską postępują obecnie na niespotykaną skalę, a ekosystemy są degradowane do punktu kryzysowego. Konieczne jest sporządzenie analizy wpływu krajów UE na globalne straty różnorodności biologicznej, spowodowane konsumpcją produktów żywnościowych i innych, takich jak soja, olej palmowy i rudy metali.

Różnorodność biologiczna a zmiany klimatu

Raport wzywa do szerszego rozpoznania roli ekosystemów w redukcji narażenia na zmiany klimatu. Komisja Europejska w 2009 roku sporządzić ma biała księgę dotyczącą adaptacji do zmian klimatu, co powinno wzmocnić zależności pomiędzy polityką dotyczącą zmian klimatu i ochrony bioróżnorodności.

Nauka i stan wiedzy na temat ochrony bioróżnorodności

Należy zapewnić odpowiednie środki finansowe na rozwój bazy naukowej dotyczącej ochrony różnorodności biologicznej, która umożliwia skuteczne wspieranie polityki w tym zakresie. Komisja wsparła propozycje utworzenia Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej na rzecz Różnorodności Biologicznej i Usług Ekosystemowych (IPBES) w celu wzmocnienia wpływu niezależnych doradców na politykę światową.

 Na temat raportu wypowiadają się przedstawiciele czołowych światowych organizacji ekologicznych.

BirdLife International, światowa organizacja ochrony przyrody z siedzibą w Wielkiej Brytanii podkreśla, że najbardziej uderzającym wnioskiem płynącym z raportu jest „olbrzymia przepaść pomiędzy ambitnymi założeniami a faktyczna działalnością”, a brak odpowiednich działań określa jako „zawstydzającą porażkę” krajów członkowskich i instytucji UE. Konstantin Kreiser, zajmujący się polityką UE w europejskim oddziale BirdLife International, wskazuje na analogię sytuacji do światowego kryzysu finansowego: „Skupienie się na tylko na  krótkoterminowych korzyściach generuje wielkie koszty dla społeczeństwa w dalszej perspektywie. Jeśli rządy będą uchylać się od działalności na rzecz planety teraz, cena konsekwencji tych zaniedbań w przyszłości przyćmi nawet obecny kryzys ekonomiczny”. Kreiser omawia powody spadku poziomu różnorodności biologicznej w Europie, wymieniając między innymi fragmentację siedlisk przez budowane dróg, odwołując się do przykładu polskiej Via Baltica. Inne  wymienione przez Kreisera niebezpieczeństwa to nieporadność UE w reformie Wspólnej Polityki Rolnej, niekontrolowany rozwój  krytycznych dla środowiska obszarów, przy jednoczesnym niszczeniu lasów deszczowych, raf koralowych i stopniowym ginięciu gatunków. BirdLife wyraża ponadto zaniepokojenie faktem, że mimo wezwań Brukseli, 6 państw członkowskich UE (Grecja, Włochy, Malta, Portugalia, Słowacja i Luksemburg) nie wzięło udziału w tworzeniu raportu. „Jest to wyraźny sygnał, że rządy nadal nie zrozumiały wagi kryzysu, w którym się znaleźliśmy, mimo iż 90% obywateli Europy wyraża troskę o spadek bioróżnorodności”, głosi oficjalne stanowisko organizacji.

Europejskie Biuro Ochrony Środowiska (EEB), największe europejskie zrzeszenie pozarządowych organizacji ekologicznych, wzywa do opracowania planu ratunkowego, który miałby powstrzymać „planetarne bankructwo”, grożące  nam w przypadku dalszego zanikania różnorodności biologicznej. EEB wzywa także Komisję Europejską, a także prezydencję Czech i przyszłe prezydencie Szwecji, Belgii i Hiszpanii oraz Parlament Europejski do połączenia wysiłków i nadania ochronie różnorodności przyrodniczej najwyższego priorytetu.

Opracowała Katarzyna Łoskot na podstawie:

http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity
http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity
http://europa.eu/rapid
http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity
http://www.ens-newswire.com

Bioróżnorodność:
Tropikalne lasy deszczowe choć zajmują zaledwie 3 proc. powierzchni Ziemi, żyje w nich połowa gatunków roślin występujących na świecie. Na jednym hektarze tych lasów może rosnąć nawet 250 gatunków drzew.

żródło: TVP
 17.02.2008 Cz. Kozioł